Με το ψήφισμα που κατέθεσαν από κοινού το ABTTF, η ΣΕΜΔΘ και το ΚΙΕΦ, η Ελλάδα καλείται να αποκαταστήσει τη θρησκευτική αυτονομία της Τουρκικής Μειονότητας Δυτικής Θράκης και να σεβαστεί το δικαίωμά της να εκλέγει τους δικούς της θρησκευτικούς ηγέτες.
Εκπροσωπώντας την Τουρκική Μειονότητα Δυτικής Θράκης, η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Τούρκων Δυτικής Θράκης (ABTTF), ο Σύλλογος Επιστημόνων Μειονότητας Δυτικής Θράκης (ΣΕΜΔΘ) και το Κόμμα Ισότητας, Ειρήνης και Φιλίας (ΚΙΕΦ) συμμετείχαν στο 70ο ετήσιο Συνέδριο της Ομοσπονδιακής Ένωσης Ευρωπαϊκών Εθνοτήτων (FUEN), το οποίο πραγματοποιήθηκε από τις 17 έως τις 20 Σεπτεμβρίου 2026 στο Ελσίνκι, την πρωτεύουσα της Φινλανδίας.
Στο Συνέδριο συμμετείχαν, ως εκπρόσωποι της Τουρκικής Μειονότητας Δυτικής Θράκης, ο Πρόεδρος του ABTTF Χαλήτ Χαμπίπ Ογλού, οι Αντιπρόεδροι Ναμπί Ιμπραχήμτζικ και Μουσταφά Κασάπ, καθώς και η Διευθύντρια Διεθνών Σχέσεων Μελέκ Κιρματζί, η Εμπειρογνώμονας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Δρ. Περβίν Χαϊρουλλάχ από την ΣΕΜΔΘ καθώς και ο Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ελεύθερης Συμμαχίας (EFA) Κερέμ Αμπντουραχίμογλου από το Κόμμα Ισότητας, Ειρήνης και Φιλίας (ΚΙΕΦ).
Στην επίσημη τελετή έναρξης του Συνεδρίου, το οποίο διοργανώθηκε με οικοδεσπότη το Folktinget, το αντιπροσωπευτικό όργανο της Σουηδόφωνης μειονότητας της Φινλανδίας, χαιρετισμούς απηύθυναν ο Δήμαρχος του Ελσίνκι Daniel Sazonov, ο Πρόεδρος του Folktinget και βουλευτής του Φινλανδικού Κοινοβουλίου Henrik Wickström, καθώς και η Πρόεδρος της FUEN Olivia Schubert. Στο συνέδριο συζητήθηκαν οι μειονοτικές γλώσσες στη δημόσια Ραδιοτηλεόραση, τα γλωσσικά δικαιώματα στις υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής μέριμνας, καθώς και τα εμπόδια στη διασυνοριακή πρόσβαση στις μειονοτικές γλώσσες στο ψηφιακό περιβάλλον.
Στο πλαίσιο των συνεδριάσεων των ομάδων εργασίας της FUEN που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου, συνεδρίασε και η Ομάδα Εργασίας Τουρκικών Μειονοτήτων/Κοινοτήτων (TAG), εξετάζοντας τα τρέχοντα ζητήματα που απασχολούν τις τουρκικές μειονότητες και κοινότητες στην Ευρώπη.
Η αντιπροσωπεία της Τουρκικής Μειονότητας Δυτικής Θράκης συμμετείχε επίσης σε επίσκεψη εργασίας στο σχολείο Mattlidens, το οποίο παρέχει πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση στη Σουηδική γλώσσα, όπου ενημερώθηκε για τη λειτουργία του σχολείου, το πρόγραμμα σπουδών και το εκπαιδευτικό του μοντέλο.
Η θρησκευτική αυτονομία της Τουρκικής Μειονότητας Δυτικής Θράκης στην ατζέντα της FUEN
Κατά την τρίτη ημέρα του Συνεδρίου, στη Συνέλευση των Αντιπροσώπων της FUEN, τέθηκε σε ψηφοφορία και εγκρίθηκε το σχέδιο ψηφίσματος με τίτλο «Συνεχιζόμενες παρεμβάσεις στη θρησκευτική αυτονομία της Τουρκικής Μειονότητας Δυτικής Θράκης και παραβιάσεις της θρησκευτικής ελευθερίας», το οποίο υποβλήθηκε από κοινού από το ABTTF, την ΣΕΜΔΘ και το ΚΙΕΦ.
Στο ψήφισμα επισημαίνεται ότι το θρησκευτικό καθεστώς και τα δικαιώματα της Τουρκικής Μειονότητας Δυτικής Θράκης κατοχυρώνονται από τη Συνθήκη των Αθηνών του 1913 και τη Συνθήκη της Λωζάννης του 1923 και ότι, στο πλαίσιο αυτό, η Μειονότητα έχει το δικαίωμα να εκλέγει τους δικούς της θρησκευτικούς ηγέτες, τους Μουφτήδες, και να διοικεί τα θρησκευτικά της ιδρύματα.
Στο ψήφισμα επισημαίνεται ότι από το 1991 οι Μουφτήδες διορίζονται από το κράτος και ότι, με τον Νόμο 4964/2022, οι Μουφτείες μετατράπηκαν σε δημόσιες υπηρεσίες υπαγόμενες στο Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού. Παράλληλα, αναφέρεται ότι το 2026 διορίστηκε Μουφτής στο Διδυμότειχο και ξεκίνησαν οι διαδικασίες για την ανάδειξη νέων Μουφτήδων στην Ξάνθη και την Κομοτηνή, τονίζοντας ότι οι πρακτικές αυτές δεν συνάδουν με τη θρησκευτική αυτονομία της Τουρκικής Μειονότητας Δυτικής Θράκης και το δικαίωμά της να εκλέγει τους δικούς της θρησκευτικούς ηγέτες.
Στην απόφαση επισημαίνεται επίσης ότι οι Ορθόδοξες, Καθολικές, Εβραϊκές, Αρμενικές Αποστολικές και Ευαγγελικές θρησκευτικές κοινότητες στην Ελλάδα έχουν το δικαίωμα να εκλέγουν τους δικούς τους θρησκευτικούς ηγέτες, ενώ, αντίθετα, τα θρησκευτικά ιδρύματα της Τουρκικής Μειονότητας της Δυτικής Θράκης τίθενται υπό κρατικό έλεγχο, υπογραμμίζοντας έτσι τις αρχές της ισότητας και της απαγόρευσης των διακρίσεων.
Στο ψήφισμα γίνεται επίσης αναφορά στα γεγονότα που σημειώθηκαν στις 11 Οκτωβρίου 2024, κατά τη διάρκεια της προσευχής της Παρασκευής στο Τσινάρ Τζαμί της Ξάνθης, ενώ επισημαίνεται ότι, στη δίκη που ακολούθησε, τέσσερα μέλη της Τουρκικής Μειονότητας Δυτικής Θράκης καταδικάστηκαν σε ποινές φυλάκισης 17 μηνών.
Με το ψήφισμα που ενέκρινε, η Συνέλευση των Αντιπροσώπων της FUEN κάλεσε την Ελλάδα να αναγνωρίσει στην Τουρκική Μειονότητα Δυτικής Θράκης την ίδια θρησκευτική αυτονομία και το ίδιο δικαίωμα εκλογής των θρησκευτικών της ηγετών που απολαμβάνουν οι άλλες θρησκευτικές κοινότητες της χώρας, να τερματίσει την πρακτική διορισμού Μουφτήδων από το κράτος, να αποκαταστήσει τη θρησκευτική αυτονομία της Μειονότητας, καθώς και να αναγνωρίζει και να σέβεται τους εκλεγμένους εκπροσώπους της σε ζητήματα που αφορούν τους θρησκευτικούς της θεσμούς και τη θρησκευτική της ζωή.
Εγκρίθηκε επίσης ψήφισμα για τα δικαιώματα των Τούρκων της Ρόδου και της Κω.
Στη Συνέλευση των Αντιπροσώπων της FUEN τέθηκε επίσης σε ψηφοφορία και εγκρίθηκε το σχέδιο ψηφίσματος με τίτλο «Προστασία των δικαιωμάτων της Τουρκικής Μειονότητας στη Ρόδο και την Κω», το οποίο υποβλήθηκε από τον Σύλλογο Πολιτισμού και Αλληλεγγύης Τούρκων Ρόδου, Κω και Δωδεκανήσων (ROİSDER).
Με το ψήφισμα καλείται η Ελλάδα να αναγνωρίσει το δικαίωμα των Τούρκων της Ρόδου και της Κω να εκφράζουν ελεύθερα την εθνοτική τους ταυτότητα και να ιδρύουν συλλόγους, να επιτρέψει την ίδρυση δίγλωσσων σχολείων με εκπαίδευση στην τουρκική και την ελληνική γλώσσα, να σεβαστεί τη θρησκευτική τους αυτονομία και το δικαίωμά τους να εκλέγουν τους δικούς τους θρησκευτικούς ηγέτες, να διασφαλίσει το δικαίωμά τους να καθορίζουν οι ίδιοι τη διοίκηση των βακουφίων τους, καθώς και να προστατεύσει την τουρκική πολιτιστική κληρονομιά και τα ιστορικά τους μνημεία. Παράλληλα, οι Ελληνικές αρχές καλούνται να ξεκινήσουν διάλογο με τους εκπροσώπους των Τούρκων της Ρόδου και της Κω, με στόχο την επίλυση των χρόνιων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν.
