Avrupa Milletleri Federal Birliği (FUEN) Eğitim Çalışma Grubu tarafından hazırlanan “2025 Yılında Azınlıkların Eğitim Durumu ve Son Gelişmeler” başlıklı rapor yayımlandı.
10-13 Kasım 2025 tarihlerinde Batı Trakya’da gerçekleştirilen FUEN Eğitim Çalışma Grubu toplantısı kapsamında katkı sağlayan Avrupa’nın sekiz ülkesindeki on ulusal azınlığın eğitim alanındaki durumuna ilişkin üye kuruluşlar tarafından sunulan bilgiler doğrultusunda hazırlanan raporda, Batı Trakya Türk Azınlığı’nın eğitim alanında karşı karşıya olduğu sorunlar da yer alıyor.
Raporda Avrupa’da ulusal azınlıkların sahip oldukları eğitim sistemlerinin ülkeden ülkeye önemli farklılıklar gösterdiği, ancak birçok ulusal azınlığın ortak sorunlarla karşı karşıya olduğu belirtiliyor. Raporda, hukuki güvencelerin tek başına yeterli olmadığı, ulusal azınlıkların eğitim haklarının etkin şekilde uygulanabilmesi için siyasi irade, yeterli finansman, nitelikli öğretmenler ve etkili denetim mekanizmalarının gerekli olduğu vurgulanıyor.
Raporda devletlerin uluslararası yükümlülükleri uygulamaya yansıtmadıkları örnekler arasında en dikkat çekici durumlardan birine örnek olarak Yunanistan’da Batı Trakya Türkleri ile Makedonların yer aldığı ifade ediliyor.
Batı Trakya Türk Azınlığı’na ilişkin bölümde ise Lozan Barış Antlaşması ile güvence altına alınan eğitim haklarına rağmen azınlığın eğitim sisteminin yıllar içerisinde giderek zayıflatıldığı belirtiliyor. Raporda, Batı Trakya’da eğitimin fiilen Türkçe ve Yunanca olmak üzere iki dilli yürütüldüğü, ancak devletin zaman içerisinde yaptığı yasal düzenlemeler ve idari uygulamalarla azınlığın eğitim alanındaki özerkliğini önemli ölçüde sınırlandırdığı kaydediliyor. Raporda, bu nedenle bugün azınlık okullarının yönetimi, müfredatı ve işleyişi üzerinde devletin kapsamlı kontrol uyguladığı ve mevcut durumun Lozan Antlaşması’nın öngördüğü eğitim özerkliğinden uzaklaştığı ifade ediliyor.
Raporda ayrıca Batı Trakya Türklerinin eğitim alanında yaşadığı güncel sorunlara da ayrıntılı biçimde yer veriliyor. Buna örnek olarak iki dilli Türkçe-Yunanca azınlık anaokullarının bulunmaması nedeniyle çocukların okul öncesi eğitimlerini yalnızca Yunanca almak zorunda kaldıkları belirtiliyor. İlkokul düzeyinde ise Türk azınlık ilkokullarının öğrenci sayısının azalması gerekçe gösterilerek kapatılmaya devam edilmesinin azınlık eğitimine erişimi her geçen yıl daha da zorlaştırdığı raporda vurgulanıyor. Ortaöğretimde ise raporda Türk azınlık okul sayısının son derece yetersiz olduğu, okul yönetimi ile müfredat üzerindeki yoğun devlet kontrolünün eğitim seçeneklerini sınırlandırdığı ve Meriç ilinde hiçbir Türk azınlık ortaokulu ve lisesinin bulunmamasının önemli bir eşitsizlik oluşturduğu ifade ediliyor. Raporda ayrıca İskeçe’de yeni bir Türk azınlık ortaokulu ve lisesi kurulmasına yönelik talebin reddedildiği belirtiliyor.
Bununla birlikte Yunanistan’da Rodos ve İstanköy Türklerinin de azınlık koruma mekanizmalarının tamamen dışında bırakıldığı belirtilen raporda geçmişte faaliyet gösteren tüm Türk okullarının 1970’li yılların başında kapatılmış olup, o tarihten bu yana Türkçe eğitim veren herhangi bir okulun yeniden açılmadığı da not ediliyor.
FUEN Eğitim Çalışma Grubu’nun raporunun tamamına https://edu.fuen.org/documents/Educational-Situation-of-Minorities-2025-and-Recent-Developments-Bildungssituation-von-Minderheiten-2025-und-juengste-Entwicklungen linkinden ulaşabilirsiniz.
